Bugun...
İSTİKLÂL MARŞIMIZIN KABUL EDİLMESİ (12 Mart)


Tegin
tegin@tepekuknarli.org
 
 

İSTİKLÂL MARŞIMIZIN KABUL EDİLMESİ (12 Mart)

   Dinler, milletler, toplumlar, varlıklarını kökleştirmek, birliklerini ve güçlerini artırmak, amaçlarını, ortak ideallerini gönüllere yerleştirmek için müziğin çekiciliğinden yararlanmışlardır. Bu amaçla ordulara, erlere, çeşitli meslek mensuplarına, dernek ve kuruluşlara, kurumlara, türküler ve marşlar yakılmış, bunlar hep bir ağızdan söylenmiştir.Bu gibi müzik parçalarının doğru, pürüzsüz, coşkulu ve saygılı söylenmesi için, yönetici durumunda olanlar tarafından titizlik gösterilmiştir. Müzik de diğer sanat dalları gibi, toplumların duygularını ifade eder. Hindistan'da yabancılar karşılaşınca birbirlerine kim olduklarını sormazlar: "Siz nasıl türkü söylersiniz?" diye sorarlarmış. Çünkü müzik bir insanın ruhsal durumunu, kişisel ve toplumsal özelliklerini, (aşağı-yukarı) nereli olduğunu, nüfus cüzdanı kadar belirtir.


    M.Ö. VI. yüzyılda yaşamış olan bilge Antisnes: "Bir milletin müziği değişirse, o ülkenin kanunları da değişir." demiştir.


Montesquieu: (Monteskiyö) "Bir ülkenin türkülerini yakanlar, kanunlarını hazırlayanlardan daha önemlidir." diyerek müziğin toplumsal önemini belirtmiştir.


    Batıda ulusal kurallara göre devletler kurulunca, bunların bayrakları gibi, kendilerini tanıtan, simgeleyen marşları olması gerektiği anlaşıldı. Bu türküleri diğerlerinden ayırmak için, adına "millî marş" denildi. Fransa'da 1789 ihtilallinden sonra millî marş kendiliğinden doğdu. Öteki milletler de çeşitli yollardan ve düşüncelerden geçerek millî marşlarını yaptılar.


    Türklerde çalgı, bağımsızlık ve egemenlik simgesidir. Türk toplulukları, bağımsız bir devlet kurunca, bunu kamuoyuna yaymak için çadır kurar, bayrak çeker, davul çalarlardı. Büyük Türk devletleri içinde devlet olmaya değer beylikler türeyince hakan bunlara bağımsızlık simgesi olarak bayrak, davul, çadır ve yiyecek gönderirdi. Osman Gazi uç-beyi olunca, bağlı bulunduğu Selçuklu Sultanı kendisine egemenlik simgesi olarak davul ve bayrak göndermişti.


    Yalnız Batı'da değil, bizde de, egemenlik simgesi olarak göz için bayrak, kulak için müzik olduğunu bu gerçeklik göstermektedir. Davul yalnız bir çalgı olarak kalmayıp, bunun yanına başka enstrümanlar da (katılarak "Mehter takımı" ve "Mızıka-i Hümayun" a kadar ulaşan bir gelişme görülmektedir.


    Bu ilerlemede, kökü millî varlığımızda bulunan inançlarla, batı uygarlığından gelen bilgilerin sarmaşarak bağlaşıp 'kaynaştığı gözlenmektedir.
 

İSTİKLÂL MARŞINA İHTİYAÇ DUYUŞUMUZ

    Batı ile ilişkilerimiz gelişmeye başlayınca, onların önemli gördükleri yönleri kendimize örnek almaya başlamışız. Batılılarla olan ilişkilerimizde bizim de bir millî marşımız olması gerektiği anlaşıldı, destanlaşan Köroğlu türkülerimiz vardır. Fakat bunların hiçbirisi geneldeki millî marş boşluğunu dolduramaz. Hepsi de halk arasında duygulu ve coşkuluca söylenir ama, devletçe seçilmiş, milletçe benimsenmiş, resmî bir marş boşluğu hissedilir.


    Millî Marşımızın olmayışı, zaman zaman bizi zor durumlara düşürüyordu. İstiklâl Marşımızın kabul edilmesinden önce Türk sporcuları Avrupa'da uluslararası bir karşılaşmaya giderler. Karşılaşma öncesi diğer takımın sporcuları kural gereğince sırayla millî marşlarını bir ağızdan söylerler. Sıra bizimkilere gelince, devlet ve milletçe kabul ettiğimiz bir millî marşımız olmadığı için zor durumda kalırlar. Bu kez hep bir ağızdan: "Hamsi koydum tavaya.." türküsünü söyleyerek, o an için işin zorluğunu geçiştirirler. Burada millî bir marş eksikliği bütün açıklığı ile hissedilmiştir.
 

İSTİKLÂL MARŞI İÇİN YARIŞMA AÇILMASI


    Kurtuluş Savaşı'nın ilk yıllarında, ordunun eğitimi bakımından müziğin önemi takdir edilerek, halkı ve askerleri coşturacak, inanç ve güvenlerini artıracak bir millî marş yazdırılması ve bestelenmesi düşünülür. O günlerde yazar ve şairlerimiz, gazete ve dergilerde millî duyguları coşturucu yazı ve şiirler yazarlar. Güzel konuşma 'becerisi olanlar askerler ve halkın arasında ateşli, heyecanlı konuşmalar 3'apar-lardı. Benzeri etkinlikler okullarda da görülüyor ve etkili oluyordu. Mehmet Emin Yurdakul, Semih Rıfat gibi şairlerimiz cepheye giderek askerlerin anlayacağı dilde (konuşmalar yapıyor, şiirler okuyorlardı. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde de bir irşat encümeni kurulmuştu.


    Bu sırada Batı Cephesi Komutanlığı askerlerin ve halkın millî duygularını geliştirerek coşturacak bir şiir yazılıp bestelenmesini kararlaştırır.


Bunun için yarışma açılmasını, birinci olacak şiiri yazana 500 Lira, besteleyene de 500 Lira ödül verilmesini uygun bulur.


    Bu yarışmaların düzenlenerek sonuçlandırılması görevi, Millî Eğitim Bakanlığına verilir. Konu Millî Hükümet'in ilk Maarif Vekili {Millî Eğitim Bakanı) Dr. Rıza Nur ile Batı Cephesi Komutam İsmet Paşa (İnönü) arasında görüşülerek karara varılır. Millî Eğitim Bakanı Dr. Rıza Nur bu işle, o zamanlar yeni (kurulmuş bulunan bakanlığının müsteşarı' durumundaki Kazım Nâmi Duru'yu görevlendirir. Aynı konu İsmet Paşa ile müsteşar Duru arasında da görüşülür. Bu arada Dr. Rıza Nur Millî Eğitim Bakanlığı'ndan ayrılır. Yerine Antalya Milletvekili Hamdullah Suphi Tanrıöver getirilir. Bu aşamada İstiklâl Marşının yazılması için yarışma açılır. Yarışma bir genelgeyle okullara duyurulur. Gazetelere ilân verilmez. Ancak, o zamanlar bu şiiri yazabileceğine inanılan şairlere de özel mektuplarla yarışmaya katılma çağrısı yapılır.


    Açılan bu yarışma ilgi görür. Ancak katılanların arasında Mehmet Akif Ersoy yoktur. Bu işin para karşılığı yapılmasını Akif gururuna ve duygularına kabul ettiremediğinden yarışmaya katılmaz. O'nun yarışmaya girmemesinin nedenini Millî Eğitim Bakanı Tanrıöver öğrenerek kendisine özel bir mektup gönderir. Soruna gereken çözümün getirileceğini belirterek yarışmaya katılmaya çağırır. Bu güvence üzerine Mehmet Akif de İstiklâl Marşını yazarak yarışmaya katılır.


    Yarışmaya toplam 724 şiirle [katılım sağlanır. Bakanlıkta kurulan komisyonda bunların 717 tanesi elenir. Aralarında Akif'in yazdığı İstiklâl Marşı'nın da bulunduğu 7 şiir bugünkü deyimi ile finale kalır. Âkif'ten başka, Kâzım Karabeikir Paşa, Kemalettin Kamu, Muhittin Baha Pars, Hüseyin Suat da yarışmaya katılan ünlülerdir.


    Millî Eğitim Bakanı 'Hamdullah Suphi Tanrıöver, İstiklâl Marşı'nı finale kalan yedi şiir arasından TBMM'nin seçmesini istiyordu.
 

İSTİKLÂL MARŞININ TBMM'DE KABUL EDİLMESİ


    İstiklâl Marşı yarışmasına katılan şiirler içinde Akif'in şiiri dikkatleri çekiyordu. Bu eser daha Meclis gündemine gelmeden önce yurt 'genelinde duyulmuştu. Şiir olarak Ankara'da 17 Şubat 1921 günü Hakimiyet-i Milliye Gazetesi'nin ilk sayfasında, yine aynı tarihli Sebülürreşat Dergisi'nin de birinci sayfasında, 21 Şubat günü ise, Kastamonu'da çıkan Açık Söz Gazetesinde yayınlandı. Kamuoyunca çok beğenildi.


    Finale kalan yedi şiir çoğaltılarak milletvekillerine dağıtıldı. Bu sıralarda yılbaşı ve malî yılbaşı 1 Mart sayılıyordu. Millî Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Bey, Akif'in şiirini bütçe görüşmeleri sırasında Bütçe Komisyonu önünde okudu. Şiir çok beğenildi.


    1 Mart yılbaşı günü olduğu için, şiirin yeni yılbaşında TBMM kürsüsünde okunması önerildi. Hamdullah Suphi Bey zaten çok iyi bir hatipti. Kürsüye gelerek o gür ve coşkulu sesiyle Akif'in şiirini okuyunca çok alkışlandı.


    12 Mart 1921 günü yapılan Meclis görüşmeleri sırasında General Ali Fuat Cebesoy'un babası, Balıkesir Milletvekili İsmail Fazıl Paşa Akif'in şiirinin bir daha okunmasını teklif etti. Hamdullah Suphi Bey kürsüye gelerek, coşkulu ve heyecanlı olarak şiiri bir daha okudu. Milletvekilleri ayakta dinlediler ve alkışladılar. Aynı anda İstiklâl Marşı üzerinde tartışma ve görüşmeler başladı. Bazı milletvekilleri bu şiir seçiminin kurulacak özel bir komisyonda yapılmasını teklif ettilerse de, oturumu yöneten ikinci 'başkan Adnan Adıvar Akif'in şiirinin kabulünü milletvekillerinin oyuna sundu. Çoğunluğun oylarıyla 12 Mart 1921 de İstiklâl Marşı'mız kabul edildi.
 

İSTİKLÂL MARŞIMIZIN BESTELENMESİ


    Daha önce belirttiğimiz gibi, İstiklâl Marşımızın bestesi de açılacak bir yarışma sonunda belirlenecekti. Akif'in şiirinin kabul edilmesinden hemen sonra, güftenin bestelenmesi için de yarışma açılması gerekiyor ve bekleniyordu. Düşmanların bu sıralarda günden güne İç Anadolu'ya yaklaşmaları, Polatlı yakınlarına kadar sokulmaları havayı gerginleştirmişti. Her şeye rağmen Millî Eğitim Bakanlığı beste yarışmasını açtı. Fakat sonuçlandırmaya zaman bulamadı. Yarışmaya 22 besteci katıldı. Bunların içinde, Zati Arca, Osman Zeki Ün-gör, İsmail Zühtü, Ali Rıfat Çağatay, Ahmet Yekta gibi isimler vardı. Hamdullah Suphi bey besteyi de TBMM'ne seçtirmek istiyordu. Fakat bu sıralarda düşmanla savaşıldığından buna fırsat bulunamadı. Yine bu sıralarda, İstiklâl Marş'ımızın Ankara'da Ahmet Yekta'nın, İstanbul'da da Ali Rifat Çağatay'ın besteleri çalmıyordu.


    9 Eylül 1922'de güzel yurdumuz düşmanlardan arındırıldı. İstiklâl Marşı'nm bestesi ele alındı. İstanbul'da Osman Zeki Üngör yaptığı besteyi şefi olduğu "Mızıka-i Hümayun" un orkestrasıyla çalıyordu. Devlet Başkanı Mustafa Kemal Paşa, Osman Zeki Bey'in bestesinin güzel olduğunu duymuştu. Sanatçı Osman Zeki Üngör Ankara'ya çağrıldı. Mehmet Akif'in güftesi, Atatürk'ün önünde Osman Zeki Üngörün bestesine göre seslendirildi. Atatürk ve diğer dinleyenler bu besteyi çok beğendiler. Öğünden beri Osman Zeki Üngör'ün bestesi Türk Millî İstiklâl Marşı olarak kabul edilmiş oldu.


İstiklâl Marşımız, gerek şiir olarak, gerekse ezgi olarak yıllardır milletimizin göğsünü kabartmaktadır. Zor günlerinde milletimizin moral kaynağı olmuştur.
 

İSTİKLÂL MARŞIMIZIN ÇALINIP SÖYLENECEĞİ YERLER VE ZAMANLAR


1 — 28 Ekim'de Cumhuriyet Bayramı töreninin başlaması sırasında, Cumhuriyet Bayramında, geçit resmine başlamadan önce, devlet başkanının geçit resmini kabul edeceği yeri almalarından sonra.


2 — Zafer Bayramı'nda geçit resminden önce.


3 — Öteki resmi bayramların tören başlangıçlarında.


4 — Devlet başkanlarına yapılan karşılama ve uğurlama törenlerinde.


5 — Bayrak çekme ve indirme törenlerinde.


6 — Yüksek: rütbeli komutanlara yapılan karşılama ve uğurlama törenlerinde.


7 — Uluslararası spor karşılaşmalarında.


8 —Yabancı elçilerin kabullerinde.


9 — Askerî birlik, okul ve kurumlarda yapılan törenlerin başlangıcında.


10 — Devlet başkanının bulunacağı özel törenlerde.


11 — Devlet Büyüklerinin 10 Kasım'dakî Anıt Kabir ziyaretlerinde ve 'diğer hallerdeki Anıt Kabri ziyaretlerinde.


12 — Radyo ve televizyon yayınlarının başlangıç ve bitiminde.


13 — Dernek genel 'kurul toplantılarının başlangıcında.


14 — Askerî birliklerin yemin törenlerinde, alay günlerindeki törenlerde.


15 — 'Kişilere madalya takma törenlerinde.


16 — Okullarımızda yapılan bayrak törenlerinde.


İstiklâl Marşı'mız çalınır ve söylenir.
 

İSTİKLÂL MARŞIMIZIN ÖNEMİ


    Toplumların dokusunu oluşturan dil, tarih, 'kültür, yurt, bayrak ve amaç birliği gibi öğelerdir. İnsanların böyle ortak değerlere sahip olmaları, onları bu kavram ve olgular etrafında birleştirir, böylece toplum olma niteliğine ulaştırılır. Bu değerler, toplumları anlamsız kalabalıklar olmaktan kurtararak toplum olabilme bilincine yükseltmektedir.
    İstiklâl Marşımız da, bu ortak değerlerimiz den biridir. O da bizim birlikteliğimize anlam ve önem katan ulusal duygu birliğinin simgesini oluşturmaktadır. İstiklâl Marşı, bir anlamda toplumumuzun özgürlük ve ulusal egemenlik türküsüdür. Milletimizin ortak bir yürek atımıdır.
İnsanlar ve toplumlar, ne kadar çağdaşlaşırsa çağdaşlaşmasını, ne 'kadar evrenselleşirse evrensellersin, ulusal bilinçleri, inançları olmalıdır ve vardır.
İstiklâl Marşımız, milletimizin zor günlerinde yüksek bir moral kaynağı olmuştur, olmaktadır. O, ulusal kurtuluşumuzun kutsal bir destanı olarak kabul edilmektedir.


    Ulusal Marşımızı milletçe hep bir ağızdan haykırdıkça, millî birliğimiz pekişmektedir. O'na duyulan saygı, milletimize ve devletimize duyulan saygıdır. O'nun bir ağızdan söylenişi, egemenliğimizin birlikte haykırılmasıdır. Yüreklerimizde uyandırdığı heyecan, ulusal bilincimizin ve inancımızın ta kendisidir.


İstiklâl Marşımızın gerek şiir, gerekse ezgi (müzik) olarak doğru söylenmesi çok önemli ve hassas bir gerekliliktir. Eksik veya yanlış söylenmesi anlamını da zedelemektedir.


    Bir düşünür: "Bir 'milletin türkülerini yakanlar (söz ve müziğini oluşturanlar) yasalarını yapanlardan daha etkindir." demekle ortak müzik değerinin önemini ne güzel vurgulamıştır?


    İstiklâl Marşımızın, gerek şiir, gerekse beste olarak  zengin bir anlamı vardır. Bu anlam içinde, ulusal kurtuluşumuz, sonsuz egemenliğimiz, kahramanlığımız, ilmek ilmek, nakış nakış coşkuyla ifadesini bulmaktadır.


İstiklâl Marşımız, yüreklerimiz deki ortak duygu ve heyecan, bileklerimiz deki güç, göğüslerimizdeki hopur hopur yürek ve alınlarımızda yanan gururdur.

----------------------------------------------------------------

İstiklal Marşı Hakkında


İstiklal, bedeli en yüksek bir kavram. Bir mübarek mana... Uğrunda, gerekirse her şeyinizi vermeye, her dem hazır olacaksınız ki, istiklal size yar olabilsin. 


İstiklal Marşı ise, bir milletin mukaddesleri uğruna ettiği yeminin manzum ifadesidir. İstiklal Marşımız, şanlı geçmişimiz, umut dolu istikbalimiz ve lekesiz istiklalimiz adına yazılmış, hepimizin iştirak ettiği, kutlu bir misak-ı milli” bir sözleşmedir. Milletin kader, kıvanç ve tasa birliğine tercüman olur. Kısaca İstiklal Marşımız, bu yurdun bütün evlatlarının gönlüne nakşolmuş, hayal” değil hakik”, bize has, bizi anlatan, en güzel destandır.

 

İstiklal Marşı’nı her hangi bir şiirle kıyaslamak, yahut değerlendirmeye çalışmak yanlıştır. Gönlünüz çektiği zaman çok çeşitli, çok güzel şiirler yazmanız mümkün; ama, gönlünüz çektiği zaman İstiklal Marşı yazamazsınız. Çünkü onun yazılmasını gerekli kılan şartları tarih hazırlar. İstiklal Marşı’mız, yazılışındaki edebi san’at ve estetik ifadeler yönüyle yeryüzündeki İstiklal Marşlarının en güzeli, en değerlisidir. Onu ne kadar incelerseniz karşınıza o kadar güzellikler çıkacaktır. Onda öylesine derin manalar ve öylesine yüce ifadeler vardır ki, kelimeler takat ötesi bir özenle seçilmiş ve dünyanın en güzel abidesi yapılmıştır. Türk Milleti bu abideyi kalbine gömmüş, gönlüne nakşetmiştir. Bu söylediklerimizin hepsini kapsayan bir ifadeyle diyebiliriz ki, İstiklal Marşımız tek kelimeyle baştan sona Sehl-i mümten” (kolay göründüğü halde söylenmesi zor) bir eserdir.

 

Öyle bir şiir yazacaksınız ki, bugünü anlatırken dünü vurgulayacak; dünü anlatırken de geleceğe yönelik kalıcı ve şaşmaz ifadeler ortaya koyacaktır. Bu tarifler, nazım san’atının görev ve boyutlarını aşmaktadır.

 

Bunun bir istisnası var olabilir; o da İstiklal Marşı’mızdır. 


İstiklal Marşı’nın kelimelerindeki derinlik ve vüs’at karşısında sanki nazmın kalıbı çatlayacak gibi gerilir. İstiklal Marşı’nın kelimeleri, Süleymaniye’nin, Selimiye’nin duvarına konan dualı taşlara benzemektedir. Her bir taş insicam ve mehabetinden zerre fedakarlık göstermez. Her kelimede başlı başına yüceliş, estetik ve zerafetin yansıması görülür. Her kelimede ayrı bir sesleniş vardır. Ama bu sesleniş, değişik enstrümanların, oluşturdukları aynı güftenin bestesine benzediğinden, ana tema ile uyum içindedir. Seslendirilen, dile getirilen şey, Türk Milleti’nin tarihidir. Milli Mücadele günlerinin namus ve şeref abidesine dönüşen şanlı direnişidir. Türk Milletinin geleceğe yönelik yaşama azmi, hayatta kalma kararı ve Allah’a kul olma sevdasıdır...


Marşların Özellikleri ve İstiklal Marşı’nın Farklılığı...


Marşlar, genellikle içerik olarak nazmın hamaset ağırlıklı şekliyle yazılır. Kahramanlık, korkusuzluk, zafer ve ümit duyguları marşların hemen hemen hepsinde görülen bir özelliktir. Nitekim İstiklal Marşı yarışmasında ilk altıya giren şiirlere baktığımızda da gördüklerimiz bu ifadelerimizi doğrular mahiyyettedir.

İstiklal Marşı’mızda da yukarıdaki özellikler vardır. Ancak, İstiklal Marşı’mızda kuru bir hamasetin ötesinde başka marşlarda olmayan o kadar çok şey vardır ki, bu farkları vurgulamak için bile sayfalar dolusu yazı yazmak gerekir.

Nedir bu farklar? Hepsini sayamasak da çok belirgin olan özellikleri sıralayalım:


1- Önce Şairinin yazdıklarını duyarak, hissederek ve en önemlisi inanarak yazması bize göre öncelikli ve müseccel bir farktır. Bu cümlenin altı çizilmeli ve İstiklal Marşı’nı anlatan yazı ve yorumlarda asla göz ardı edilmemelidir. 


2 - İstiklal Marşı’nın şairinde, bir yarışmaya katılma ve kazanma halet-i ruhiyesi asla sezilmez. Dolayısıyla, İstiklal Marşı gibi harikulade bir destan meydana getirilirken şairde, acaba şurasını şöyle, burasını böyle mi yazsam endişesi yoktur. İnandığı gibi yazmış, ama en güzeli yazmaya özenmiştir. Bu çalışma sırasında İstiklal Marşı’nın mana ve maksadına uygun edeb” ve estetik bir hazırlık ve uğraşı sergilediği ise aşikardır.


3- İstiklal Marşı hamaset fışkıran bir nazım olmaktan öte bir özet, bir tarif ve tanımlamadır. Bir adres koyma ve bir izah getirmedir. İstiklal Marşımızın en önemli özelliklerinden birisi de bu olsa gerektir. Böylesi bir farklı yaklaşım, sadece nesir san’atının konusu olabileceği için, yeryüzündeki hiç bir marşta böyle bir anlam bütünlüğü ve derinliği olduğunu sanmıyoruz. 


4 - Tarif ve tanımlama derken ne anlaşılıyor? Bunu biraz açalım. Mesela, İstiklal Marşı’mızda, bir mısra var ki, iki defa tekrar edilmektedir. İkinci kıt’ada ve son kıt’ada... O mısra hepimizin bildiği gibi: 


“Hakkıdır, Hakk’a tapan, milletimin istiklal” mısrasıdır. Bu mısrada milletimizin hak ettiği bir şey vurgulanıyor; ama o şey söylenmeden önce (ma’lumu ilam da olsa) milletin temel özelliği belirtiliyor:


Bu millet, Allah’a inanır. Bin yıldır İslam’ın Bayraktarlığını yapmaktadır. Böyle bir milletin sonsuza dek İstiklal ile şerefyab olması elbette Hakkıdır, denerek, Türk Milletinin temel ilkelerine dikkat çekiliyor. Cümle alemin idrakine, beynine bu hakikatlar desen desen, nakış nakış, işleniyor. Üçüncü kıt’ada, Türk’ün tarihinden bahsedilir ve tarihin derinliklerinden günümüze milletimize asla esaret prangası vurulamadığı bundan sonra da vurulamayacağı belirtilir. Bütün bunlar bir tek mısraya sığdırılıverir “Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.”


Dördüncü kıt’ada, Batı alemi ve bu alemin amacı, bu amacın dayanakları olan sosyo-kültürel ve ekonomik araçların tanımlaması yapılır. 


Beşinci kıt’ada, zaferi kazanmanın temel şartları belirtilirken, altıncı kıt’ada, sahip olduğumuz toprakların nasıl bir vatan parçası olduğu irdelenir. Böylece bu tespit ve teşhisler İstiklal Marşı’nın sonuna kadar devam eder. 


Bu örnekleri çoğaltmak mümkün. Demek ki İstiklal Marşı’mız sadece hamaset ve şehamet fışkıran bir destan değil, bunların hepsini koynunda besleyen; hayal gibi müzeyyen bir alem, aşk gibi tarifsiz bir muamma, umut gibi tükenmez bir deryadır. 


İstiklal Marşı’nın şairi, Ankara’da Balıkesir’in işgalinin yıldönümü dolayısıyla yazdığı şiir’in bir beyitinde şöyle sesleniyordu:


“Ey benim her taşı bir ma’bedi iman yurdum
Seni ergeç bana mutlak verecek ma’budum”
Demek ki şairde vatan sevgisi öylesine şahlanan, çoşan, zapt olunmaz bir heyecana dönüşüyor ki; vatanın her taşı ona göre bir iman mabedidir. Nitekim bu vurguyu İstiklal Marşı’mızın yedinci kıt’asında açıkça görürüz. 
“Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda
Şüheda fışkıracak toprağı sıksan şüheda!
Canı, cananı, bütün varımı alsın da Huda,
Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda.”


Bu vatan uğruna, öylesine şehidler verilmiştir, toprağın altı Allah yoluna öylesine feda olmuş canlarla doludur ki, eğer onu sıkmanız mümkün olsa, içerisinden şehidler fışkıracaktır. İşte senin vatanın böylesine manev” hazinelerle dolu, önemli, değerli ve vaz geçilmezdir.


Bu kıt’anın üçüncü ve dördüncü mısralarında Şair, Yüce Allah’a milletinin ağzından niyaz ediyor, yalvarıyor: Bu cennet vatan için canımı, bütün sevdiklerimi vereyim. Ama yeter ki beni vatanımdan ayırma. Hiçbir şeyim olmasa da, yaşamasam da vatanımın toprağında yatmak bana yeter. (Bu mısralar Oğuz Han’ı hatırlatır. Oğuz Han, düşmanlarının isteğine göre atını, silahını, en yakınlarını verir. Ama iş gayet çorak bir toprak, vatan parçasına gelince vermez. Türklerle, Çinliler harp eder ve Türkler Çin ülkesini baştan başa zaptederler.)*

 

O günler...


İstiklal Marşı Taceddin Dergahında yazılırken, Polatlı yakınlarında Yunanlı’nın top sesleri duyulmaktadır. Buna rağmen onun hiç bir mısrasında hatta kelimesinde tereddüt ve endişeye rastlanmaz. Zafere dopdolu bir iman gözlenir.

İstiklal Marşı mısralarında, uğruna her şeyimizi vermeye hazır olduğumuz vatanın kıymeti, değeri ve önemi vurgulanmakta: “Verme, dünyaları alsan da bu cennet vatanı.” denilmektedir. 


Hepimiz bu toprağa hatıralarımızla bağlıyız. Her birimizin bu toprak altında yerini dahi bilmediğimiz şehidleri yatıyor. Anamız, babamız ve sevdiklerimizin, hürmet ettiklerimizin, edebine aşina olduklarımızın, yiğitliğine hayran kaldıklarımızın kabirleri işte yanı başımızda duruyor. Bundan daha büyük, daha değerli bir hazine olur mu?


Evet geçmişte şairlerimiz, mesela İstanbul’un bir taşının Acem mülkünün tamamından daha değerli olduğu anlamına gelen ifadeler kullanmışlardır. 


“Bu şehri İstanbul ki bimüslü bahadır
Bir sengine yekpare acem mülkü fedadır”


Ancak, bu beytin içerisinde, bir rahatlığın ve keyfiliğin buram buram tüttüğünü hemen görür ve anlayabiliriz. Bir diğer mesele, bu beytin kapsamına giren vatan parçası İstanbul’dur ve orası övülmektedir. İstiklal Marşı Şairine göre ise sadece İstanbul değil, vatanın her bir taşı mukaddestir, mübarektir. İstanbul ile Kayseri, Bursa ile Çankırı’nın yahut Kurşunlu ve oraya bağlı Hacımuslu Beldesi’nin bir farkı yoktur.

Geçmiş dönemlerde, vatan sathı üzerinde, hem de san’at adına yapılan bu ayrım, Milli Mücadele döneminin hazan güfteleri şakıyan bülbülünde görülmez. O birlikteliğe inanmıştır. Kararan vatan afakını iman ve azmin şimşek parıltılarıyla aydınlatan bu heybetli avize, millet evlatlarına ışık şaçmış, ümid vermiştir.

Yanlışları tashih!


İstiklal Marşımız üzerinde yıllardan beri imla hataları yapılmakta ve ne hikmetse kimse buna ses çıkarmamaktadır. İstiklal Marşı gibi önemini vurgulamaktan aciz kaldığımız bir Destan üzerinde böyle hatalar nasıl yapılır, şaşmamak elde değil!


Trafikte zarar görmeden yol alabilmeniz trafik işaretlerine uymakla mümkündür. Hiç bir işaretin manasız ve gereksiz olduğunu söylemeye, işaretlere uymamaya hakkımız yoktur.


Aynı şeyleri bir şiir yahut nesir için düşünecek olursak, onları anlaşılır kılan, içlerine konmuş olan nokta, virgül, ünlem vd. gibi maksatlı ve anlamlı bir çok işarettir. Yanlış yere koyacağınız bir virgül, cümledeki anlamı yüzde yüz bozabilir. Konmaması gereken bir yere koyacağınız bir ünlem işareti, mana ve maksadı amacının aksine doğru, pekala değiştirebilir. İşte bir örnek: İstiklal Marşı’nın, birinci mısrasının ilk kelimesinden sonra konan ünlem(!) işareti böylesi bir galat hatadır. 


Şimdi İstiklal Marşı’mızın birinci mısrasını yanlış ve doğru şekilde yazalım:


“Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;”
Yukarıda yazdığımız mısrada hatalı konan bir ünlem işareti yüzünden yanlışlık vardır. Çünkü “Korkma” kelimesinden sonra ünlem konmuştur. Oysa İstiklal Marşı’nın orjinalinde bu mısra: “Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;” şeklinde yazılmakta olup, “Korkma” kelimesinden sonra virgül işareti konmaktadır. Doğru olan da budur. Elbette başka hatalar da yapılmaktadır.


Yapılan bu tür yanlışlar ta 1960’lı yıllarda, büyük dil üstadı, rahmetli Nihat Sami BANARLI Bey tarafından tespit edilmiş, komuoyuna duyurulmuştu. 


Ama ne hikmetse bilhassa aydınlarımız bu konu üzerine fikir serdeden, kitap yazanlar ve hatta branşı Akif ve SAFAHAT üzerine çalışmak olan Sayın yazar ve profesörlerimiz aynı yanlışı yapmakta ısrar etmektedirler. Bu konu üzerine çalışanların hassas olması gerekir. Çünkü bu, en azından İstiklal Marşı’nın yazarına bir vefa borcudur. İkinci olarak Türk Milleti’ne saygı göstermektir. Tabi bu ifadelerin tersi de doğrudur.


Efendim bir ünlem işaretinin ne önemi var? diyebilecek bir kimse aramızda var mıdır? Kaldı ki oraya ünlem mi konacak, virgül mü konacak bunu herhalde Diller alimi olan M. Akif, hepimizden daha iyi bilir. Bize düşen orjinale sadakattir. 


Bu konuda isim vermek, daha başka hataları ortaya koymak mümkün. Ama biz istiyoruz ki bir şey yapmaya çalışırken, bir yerleri de yıkmayalım. Para vererek kitaplarını alıp okuduğumuz yazar ve Profesörlerimiz, bu konuda daha hassas olmalı, yahut konu hakkında açıklama getirmeliler, diye düşünüyorum. 


İnşaallah Diyanet Aylık Dergi sayesinde kamuoyu bu konu üzerinde gereken hassasiyeti gösterir ve yanlışlar tekrar edilmez.

 

Bitirirken...


İstiklal Marşı’mızı, bu konudaki bilgi ve belgeleri, eksiksiz bilmek zorundayız. Bilmediğimiz zaman kimsenin ayıplamadığı, garip karşılamadığı bilgiler olduğu gibi; olmazsa olmaz kabilinden şeyler de vardır. İşte İstiklal Marşı bunların en başında gelmektedir. 


Bu hüküm aydınıyla avamıyla bir milletin hepsi için geçerli olduğunu unutmamalıyız. Bununla birlikte, konunun aydınlarınmız için çok daha fazla önem arzetttiği açıktır.


İstiklal Marşı ilk defa 17 Şubat 1337 (1921) tarihinde, Ankara’da Sebilü’r-Reşad Dergisi’nde yayınlandı. Bu ilk yayınında beşinci kıtasındaki “uğratma” kelimesi “bastırma” şeklinde iken, sonradan M. Akif Bey tarafından değiştirilmiştir.

Bunun dışında İstiklal Marşı’mızın ilk metni ile sonrakiler arasında hiç bir fark yoktur. 
Marş’ın Meclis’teki esas kabülü 12 Mart 1337 (1921) tarihinin ikinci celsesinde oldu. 


İstiklal Marşı 41 mısradır. Aruz vezniyle yazılmıştır. 


Mısralar: Feilatun/ feilatun/feilatün/feilün, veznindedir. 


İstiklal Marşı şairinin şu duasıyla konuyu bitiriyorum:


“Allah bu millete, bir daha İstiklal Marşı yazdırmasın” Amin!

 

İstiklâl Marşı’mızın besteleniş hikayesi

Yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin de bir milli marşı olmalıydı. Daha Cumhuriyet kurulmadan İstiklâl Savaşı sırasında, Garp Cephesi Komutanlığı’ndan bu arzu doğmuştu. Durum, sonradan Maârif Vekili olan Hamdullah Suphi’ye havale edildi. Böylece Türk milli marşı olarak "İstiklâl Marşı" adı ile yaptırılacak marşın hazırlıklarına girildi. Beste ve güfte için beşer yüz lira armağan kararlaştırılarak genelge ve mektuplarla bütün yurda duyuruldu.

Önce şiir seçilip sonra beste yarışması açılacaktı. Şiir yarışmasına yurdun dört bir yanından tam 724 şiir gönderildi. Komisyon bunlardan yedisini seçerek bastırdı ve meclis üyelerine dağıttı.

Atatürk’ün başkanlığında TBMM’nin 12.03.1921 günkü celsesinde Mehmet Akif Ersoy’un şiiri defalarca okutturularak alkışlar arasında milli marş olarak bestelenmek üzere seçildi.

Beste yarışması ise güfte kadar ilgi görmedi. Bu da memleketin o zamanki musiki durumunu yansıtmaktadır. Beste yarışmasına ancak 24 besteci katılmıştı. Bunlardan bazıları şunlardır:

Ahmet Cemalettin Çinkılıç, Ahmet Yekta Madran, Ali Rifat Çağatay, Asım Bey, Bedri Zabaç, Hasan Basri Çantay, H. Saadettin Arel, İsmail Hakkı Bey, İsmail Zühdü, Kazım Uz, Lemi Atlı, Mehmet Baha Pars, Mustafa Sunar, Rauf Yekta, Saadettin Kaynak, Zati Arca, Zeki Üngör.

Güfte yarışması sonuçlandırıldıktan sonra Anadolu’daki savaş iyice kızıştığı sıralarda beste yarışması ilgisini tabii olarak kaybetmiştir. Buna rağmen muhiti olan bestekârlar faaliyetten geri durmamışlar ve kendi bestelerini yaymaya uğraşmışlardır.

O sıralarda Edirne’de müzik öğretmeni bulunan Ahmet Yekta Madran, kendi marşını Edirne ve havalisinde yaymaya ve söyletmeye başlamıştır. İzmir’de müzik öğretmeni bulunan İsmail Zühdü de kendi marşını İzmir ve havalisi ile Eskişehir’de yaymakta idi. Ankara’da da Zeki Üngör’ün marşı söylenmekte olup İstanbul’da ise iki marş söylenip yayınlanmaktaydı. Bunlar da İstanbul tarafında bir çok mekteplerde öğretmenlik yapan Zati Arca’nın, Kadıköy tarafında ise Ali Rifat Çağatay’ın bestesi söylenmekteydi.

Bu durum birkaç yıl böylece devam etmiş ve 1924’te Ankara’da maârif vekaletinde toplanan bir kurul, Ali Rifat Çağatay’ın marşını resmi marş olarak kabul ederek ilgili kurullar ile bütün okullara bildirmiştir. Bu marş, 1924’ten 1930 yıllarına kadar söylenip çalındıktan sonra 1930 sıralarında yeni bir emirle Riyaseti Cumhur Orkestrası şefi Zeki Üngör’ün bestesi milli marş bestesi olarak kabul edilmiştir.

 

Zeki Üngör, İstiklâl Marşı’nın besteleniş hikayesini şöyle anlatmıştır:


"İstiklâl savaşının devam ettiği sıralarda ben, Muzika-i Humayun muallimi idim. Yani doğrudan doğruya Saray’a ve Vahdettin’e bağlıydık. Bando, Fasıl Takımı ve Orkestra benim emrimde idi.

Şişli’de Uğurlu Han’ın 4 numarasında oturuyordum. Kurtuluş ordusu süvarilerinin İzmir’e girdiklerinden iki veya üç gün sonra evimde, Talim-Terbiye Heyeti azası ve terbiye mütehassısı dostum Haydar merhumla oturuyorduk. Kapı çalındı. İlkokul öğretmeni İhsan merhum geldi. Büyük bir heyecan içinde, süvarilerin İzmir’e girişlerini anlatmaya başladı. Hepimiz coşmuştuk. Hemen kalkıp piyano başına geçtim. Ve derhal içimde doğan parçayı çalmaya koyuldum.

İlk etapta marşın giriş kısmındaki akoru oluşturdum. Bu şekilde iki, üç mezür yaptım. Arkadaşlarım: "Aman dediler, bu çok güzel bir şey olacak." Bunun üzerine İhsan’a İzmir’in kurtuluşunu ve büyük zaferi bütün teferruatı ile anlatmasını rica ettim. O anlattı, ben çaldım. Böylece kısa zamanda eserin taslağı ortaya çıktı. Ertesi gün de çalıştım. İki gün sonra beste bitti. Götürüp arkadaşlara gösterdim. Çok beğendiler. Bunun üzerine bu müziği milli marş olarak takdime karar verdim. Kıymeti hakkında daha kat’i bir fikir edinmek maksadıyla da besteyi Viyana Konservatuarı direktörüne gönderdim. On gün sonra direktörden gelen mektupta, eserin çok orijinal bulunduğu ve melodisinin Türk milletinin ihtişamına yakışacak şekilde olduğu belirtilerek tebrik ediliyordum.

Bu mektup geldikten on beş gün sonra beni Ankara’dan çağırdılar, gittim. Bana Muzika-i Humayun’u bütün kadrosu ile Ankara’ya nakletmek vazifesi verildi. Bunun üzerine tekrar İstanbul’a döndüm. Ve Ankara’ya ilk olarak başlarında piyanist Sabri’nin bulunduğu beş kişilik bir heyet yolladım. Vahdettin henüz padişah olduğu için bu işleri gizli yapıyorduk. Bir ay sonra da kimseye bir şey söylemeden Ankara’ya gittim. Ve hemen İstanbul’daki arkadaşları bir telgrafla çağırdım. Üç gün sonra geldiler. Böylece milli marşı bu heyete ilk defa Ankara’da verilen o baloda Atatürk’ün huzurunda çaldık. İşte milli marş böyle bestelendi.”

Bestekarın bu anlatışından, eseri önce sözsüz olarak bestelediği ve daha sonra Mehmet Akif’in şiirini besteye giydirdiği anlaşılmaktadır. Bu sebepten meydana gelen prozodi hataları, eser hakkında sonradan yapılan tenkitlerin başlıcası olmuştur. Bestekar yukarıdaki beyanatının bir yerinde her ne kadar, "Bu müziği milli marş olarak takdime karar verdim" diyorsa da, eserdeki ses sahasını halk tabakasını nazara almadan kullanması bestenin milli marş olarak bestelenmediğini meydana çıkarmaktadır. Marştaki bu teknik hatalardan başka ses ritminden ağır çalınıp söylenmesinde bestekarın kusuru başta gelmektedir. Besteci bu durumu şöyle anlatmıştır:

“Ben İstiklal Marşı’nı bestelerken kulaklarımda İzmir’e koşan atlıların dörtnal sesleri vardı. Eserin başında metronomu (1 dörtlük=80) olan bir eser hiçbir vakit cenaze marşına benzemez.

Plaklardaki ağır tempolu çalınışı ise; "Sahibi’nin Sesi" stüdyosunda orkestra ile plağa çaldığımız zaman teknisyenler, bunun çok süratli bir marş olduğunu ve dolayısıyla plağın ancak yarısını doldurduğunu söylediler. Bu sebeple plağın aynı yüzüne bir marş daha çalmamızı rica ettiler. Ben böyle bir teklifi kabul edemezdim. O anda aklıma bir şey geldi: "Marşı biraz ağır çalalım, böylece plak dolar. Sonra çalınırken gramofon biraz hızlıya ayarlanır, olur biter" dedim. Bu fikir pek münasip görüldü ve dediğim gibi yapıldı. Fakat bilahare böyle bir fikir vermekle hata ettiğimizi anladım. Çünkü marş çalınırken gramofonun hızlıya ayarlanması icap ettiğini kim bilebilirdi?”

Görüldüğü gibi tam bir alaturka davranışla İstiklal Marşımızın en can alacak noktası; ritmi, ölü doğrulmuştu.

Plak yayıldıktan sonra ağır ritim de hafızalara yerleşti ve besteci ölümüne kadar bu ağır ritmi yürüğe götürmeye uğraştı durdu.

Ayrıca, marşın Türk temlerini ifade etmediği ve hatta “Karmen Silva” isimli bir operetten alındığı da iddia edilmiştir.

Daha sonra marşın değiştirilmesi tezi ortaya atılarak yetkili yetkisiz türlü şahıslar tarafından türlü fikirler ileri sürülmüşse de değiştirilmesi fikri tutmamıştır.

Bu konudaki makul olan umumi kanaat; her ne kadar yeniden daha iyisini yapmak imkansız değilse de eskisinin artık tarih olmuşluğu hakikati nazara alınarak, bunun üzerinde gerekli rötuşlarla mevcudu onarmaktır.

BAYRAK 
          Türk milleti,yüzyıllar boyu hürriyet ve istiklâlini çağdan çağa taşıyarak,millî varlığını günümüze kadar sürdürmüş ve de sonsuza kadar götürmeye azmetmiştir.
          Tarih boyunca hiçbir millet,Türkler kadar fedakârlık ve kahramanlık dolu günlerle,benzeri görülmemiş acımasız,hain düşmanlarla  karşılaşmamıştır. En kötü ve elverişsiz şartlar altında dahi,hiçbir kuvvet milletimizi  millî değer ve varlığından ayıramamış ve ondan koparamamıştır. İşte bu millî ve vazgeçilmez değerlerin başında Bayrak,Vatan ve Millet sevgisi gibi uğrunda  canlarını çekinmeden feda edeceği anlamlı ve mahiyeti çok yüksek idealler vardır.


       Bu ideallerin sonsuza dek devam etmesi ,yeni yetişmekte olan,nesiller arasında yeşermesi,serpilip büyümesi ve pekişmesi en büyük mefkuremizdir.


           Milletlerin geleceği;yeni yetişen kuşakların fikir yapısına,anlayışına ve yetişme tarzına bağlıdır. Bugünkü Türkiye  Cumhuriyeti şanlı tarihimizin  ve Atatürk’ün bize mirasıdır. Bu kutsal mirasın muhafaza ve müdafaası ,ordumuz ve milletimizin yanında,bizzat Atatürk tarafından gençliğe emanet edilmiştir. Türk Gençliği de bu emaneti yani Türk İstiklâl ve Cumhuriyetini,onun kutsal değerlerini ,özenle damarlarındaki asîl kandan aldığı kuvvetle koruyacaktır.


            Tüm dünya devletlerinde olduğu gibi bizde de egemenlik,hürriyet ve bağımsızlığın sembolü Bayraktır.


             Yüce bayrağımız,cennet vatanımız uğruna canını feda eden şehitlerin kanlarının bedelidir. Türk Bayrağı kahramanlıklarla doğmuş,rengini kanımızdan alan hürriyet ve istiklâlimizin ebedî simgesidir.


             Hür bayraklarının gölgesinde İstiklâl Marşını gönülden benimseyen ve söyleyen nesiller,nasıl bir ecdadın mensubu olduğunu anlar. Millî şuur ve benliğini kazanır,kim olduklarının idraki içine girerler.


       Birlik beraberliğimizin  sembolü,devletimizin ve milletimizin istiklâl ve hürriyet meş’alesi,gurur ve şeref nişanımız olan ay yıldızlı şanlı Bayrağımız,şehidimin son örtüsü,barışın güvercini,savaşın kartalı,yüksek yerlerde açan çiçeğim,tarihim,namusum,şerefim,şiirim ve her şeyimizdir.


      Herkesin bildiği gibi ülkemizin bu kutsal toprakları tarihe sığmayan şanlar sayesinde,ölümden korkmayan canlar sayesinde ve Bayrağımıza renk veren kanlar sayesinde vatan olmuştur.Yüce milletimiz bu sayede istiklâl ve hürriyetine  kavuşmuştur. Bu gün üzerinde yaşadığımız bu kutsal toprakların  her karışı şehitlerimizin kanıyla yoğrulmuştur. Onlar yüce bayrağımız uğruna kendi kanlarını akıtarak,canlarını vererek bu toprakları VATAN yapmışlar ve bu vatanı ve BAYRAĞIMIZI bizlere emanet etmişlerdir.

Bu yazı 2215 defa okunmuştur.

YORUMLAR

Henüz Yorum Eklenmemiştir.Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.

YORUM YAZ



YORUM YAZ

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
SON YORUMLANANLAR HABERLER
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
GÜNDEMDEN BAŞLIKLAR
YUKARI